ಸರ್ವಶುಕ್ಲಾ ಸರಸ್ವತೀ!

5

ದಂಡಿ ಸುಮಾರು ೬-೭ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ. ಅವನದಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಎರಡು ರಚನೆಗಳು. ಒಂದು ದಶಕುಮಾರ ಚರಿತೆ ಅನ್ನುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ, ಮತ್ತೆ ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ಗ್ರಂಥ.

ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಹೀಗಿದೆ:

ಚತುರ್ಮುಖ ಮುಖಾಂಬೋಜ ವನಹಂಸ ವಧೂರ್ಮಮ |

ಮಾನಸೇ ರಮತಾಂ ದೀರ್ಘಮ್ ಸರ್ವಶುಕ್ಲಾ ಸರಸ್ವತೀ ||

ಇದರ ಸಾರಾಂಶ ಸುಮಾರಾಗಿ ಹೀಗೆ:

ನಾಲ್ಮೊಗದವನ ಮಡದಿ ನೀನೆನ್ನ ಮನದಲಿ

ಹಂಸದೊಲು ಸದಾ ನಲಿ! ಬಿಳಿಮೈಯ ಸರಸ್ವತೀ!

ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸರ್ವಶುಕ್ಲಾ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಮಗೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತೆ? ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಹೊತ್ತಿಗೆ - ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ. ಅದು ದಂಡಿಯ ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶದ ರೂಪಾಂತರವೇ ಆಗಿದೆ.

ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ, ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಕಂದವಾಗಿದೆ. ಕವಿ ಬಹುಶಃ ಜೈನನಾದದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮ (ನಾಲ್ಮೊಗದ)ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅದು ಎತ್ತುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೀ ವಿಶದವರ್ಣೆ ಮಧುರಾ

ರಾವೋಚಿತೆ ಚತುರ ರುಚಿರ ಪದರಚನೆ ಚಿರಂ

ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಹಂಸೀ

ಭಾವದಿ ಕೂರ್ತು ನೆಲೆಗೊಳ್ಗೆ ಮನ್ಮಾನದದೊಳ್

ಎಂದಿದ್ದಾನೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗಕಾರ. ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಬಿಳಿಮೈಯವಳು ಎಂಬುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದೆರಡು ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಇವರಿಬ್ಬರ ನಂತರ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಹೆಂಡತಿ ವಿಜ್ಜಿಕೆ ಎಂಬುವಳಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಕವಯಿತ್ರಿ. ಸುಮಾರು ಮೊದಮೊದಲಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವಳು ಎಂದು ತೋರುತ್ತೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವ ಪರಿಚಯ ಹೀಗಿದೆ.

ನೀಲೋತ್ಪಲ ಶ್ಯಾಮಾಂ ವಿಜ್ಜಿಕಾಂ ಮಾಮಜಾನತ |

ವ್ಯರ್ಥೇನ ದಂಡಿನಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಸರ್ವಶುಕ್ಲಾ ಸರಸ್ವತೀ ||

ಇದರ ಭಾವಾನುವಾದ ಹೀಗಿದೆ:

ಕನ್ನೈದಿಲೆಯೋಲ್ವ ಈ ವಿಜ್ಜಿಕೆಯನರಿಯದೆಯೆ

ದಂಡಿ ನುಡಿದುದು ದಂಡ- ಸರಸ್ವತಿ ಬಿಳುಪೆಂದು!

 

ಈಕೆಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನು ತರುವಂತಹದ್ದು, ಅಲ್ಲವೇ?

-ಹಂಸಾನಂದಿ

 

 

 

 

 

ಬ್ಲಾಗ್ ವರ್ಗಗಳು: 
‍ನಿಮಗೆ ಈ ಬರಹ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
Average: 5 (1 vote)
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು

ವಿಜ್ಜಿಕೆಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನಿಜವಾಗಲೂ ಮೆಚ್ಚಬೇಕಾದದ್ದೆ. ಈ ನಾಡು ಅದೆಷ್ಟು ಸರಸ್ವತಿಯರಿಗೆ , ದುರ್ಗೆಯರಿಗೆ , ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆಯರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದೆಯೋ !
ಈ ಲೇಖನ ಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಸುಮ್ನೇ ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನ.....

ಈ ದೇವತೆಗಳ ಬಣ್ಣ ವನ್ನು ಈ ಕವಿಗಳು ಅಶ್ಟು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿನ್ದ ಹೇಳ್ತಾರಲ್ಲಾ... ಇವರೇನು ದೇವತೆಗಳನು ನೋಡಿದ್ರಾ? ಇವರಿಗೆ ಆಯಾ ದೈವಗಳ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಆಗಿತ್ಟಾ?..

ಈ ದೇವರ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಧಾರದಿನ್ದ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ

ಉದಾಹರಣೆಗೆ... ಸರಸ್ವತಿ.... ಬಿಳಿ...
ವಿಶ್ಣು ಅತ್ವ ಅವನ ಅವತಾರಗಳು.... ಕಪ್ಪು ( ನೀಲಿ?)
ಶಿವ ...ಶಂಕದಂತಾ ಬಿಳಿ..

ಈ ಬಣ್ನಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಏನು ಅರ್ಥ/ ಆಧಾರ?

ತಿಳಿದವರು ಯಾರಾದ್ರೂ ಬರೀತೀರಾ...

ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

>>ಹಂಸೀ ಭಾವದಿ ಕೂರ್ತು

ಈ ಹಂಸೀ ಭಾವ ಅಂದ್ರೆ ಏನು?

ಸವಿತೃ

ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಸರ್ವಶುಕ್ಲಾ ಸರಸ್ವತೀ...... ಮೂಲಶ್ಲೋಕ

ಚತುರ್ಮುಖಮುಖಾಂಭೋಜವನಹಂಸವಧೂರ್ಮಮ
ಮಾನಸೇ ರಮತಾಂ ನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಶುಕ್ಲಾ ಸರಸ್ವತೀ

ನಾಲ್ಮೊಗನ ಮೊಗದಾವರೆಕೊಳದಿ ವಿಹರಿಸುವಂಚೆ
ಎಲ್ಲ ಬಿಳುಪಿನ ಸರಸತಿ ನನ್ನ ಬಗೆಗೊಳದಿ ಸಂತಸವಡಲಿ

ದಂಡಿಯ ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ

ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಹಂಸಾನಂದಿಗಳೇ,
".. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಹೊತ್ತಿಗೆ - ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ. ಅದು ದಂಡಿಯ ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶದ ರೂಪಾಂತರವೇ ಆಗಿದೆ..."
ಹೀಗಂದರೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಮೇಲ್ಮೆಗೆ ಸಯ್ಪು/ನ್ಯಾಯ ಕೊಟ್ಟಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ಸುತ್ತೆ ಯಾಕಂದ್ರೆ ಕ.ರಾ.ಮಾ ದಲ್ಲಿ 'ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶ'ದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಅನೇಕ ಸರಕು/ಅರಿಮೆಗೆಳಿವೆ.
ಮಾದರಿ: ದ್ವನ್ಯಾಲಂಕಾರ

ಅದರಲ್ಲೂ ಪರಿಚ್ಚೇದ -೧ ರಲ್ಲಿ 'ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶ' ದ ನೆರಳು ಕಡಿಮೆ.. ಪರಿಚ್ಚೇದ-೨, ಪರಿಚ್ಚೇದ-೩ ರಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಾದರ್ಶದ ನೆರಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಕ.ರಾ.ಮಾ ಕನ್ನಡದ ಜಾಯಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಇದೆ.

ನಾನು ಕ.ರಾ.ಮ ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದ ಹೊತ್ತಿಗೆಯ ಬರಹಗಾರರು(ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯನವರು) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. "ಸಿರಿವಿಜಯನ ಸೊಂತಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಪರಿಚ್ಚೇದ ೧ ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ"
--
ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬೇಕು ಕನ್ನಡದೇ ಸೊಬಗು,ಸೊಗಡು

ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.