ದೆಹಲಿ: ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಇಂದು ನೂರು ವರ್ಷ

4.875

"ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊಲೆಯಾದ ದಿನದಿಂದ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ... ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರೀಕ ಸರಕಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.  ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕೊಲೆ ಸುಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ...  ನಾಲ್ಕೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ನನ್ನತ್ತ ಮುಗುಳ್ನಗತೊಡಗಿತ್ತು.  ಆ ಮುಗುಳ್ನಗೆಗೂ, ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಜೀವ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಲಾಹೋರಿನಿಂದ ಓಡಿ ಅಮೃತಸರ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾಜೀ ನನ್ನೆಡೆ ಬೀರಿದ ಮುಗುಳ್ನಗೆಗೂ ಅದೆಂತಹ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ನನಗೆ ಈಗಲೂ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.  ನನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೇ ದೆಹಲಿಯೂ ಸಹಾ ಎಂದು ನನಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.  ಅದೆಷ್ಟೇ ಹಾನಿಯಾಗಲೀ, ಇದ್ದುದೆಲ್ಲವೂ ಲೂಟಿಯಾಗಲಿ, ಜೀವವೊಂದು ಉಳಿದರೆ ಸಾಕು, ದೆಹಲಿ ಹಾಗೂ ಮಾಜೀ ಮತ್ತೆ ಮುಗುಳ್ನಗತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.  ಆರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಆ ಕುಂಟ ಕಿರಾತಕ ತೈಮೂರ್ ಇದೇ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ್ದ.  ಅವನು ಅತ್ತ ಹೋದದ್ದೇ ದೆಹಲಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಮೇಲೆದ್ದಿತ್ತು.  ಮತ್ತೆ... ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳೂ ಆಗಿಲ್ಲ, ಆ ನಾದಿರ್ ಷಾ ಇಡೀ ಊರನ್ನು ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿಸಿ ಕೊಹಿನೂರನ್ನೂ ಮಯೂರ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೂ ಹೊತ್ತೊಯ್ದ.  ಮಾಸಿದ ಸೀರೆಯ ಕೆದರಿದ ತಲೆಯ ವಾಸನೆ ಬಾಯಿಯ ಹುಚ್ಚಿಯಿಂದ ದೂರ ಓಡುವಂತೆ ಆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಬಂಗಾಳಿ ಯುವಚೆಲುವೆ ಕಲಕತ್ತೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದರು.  ಆದರೆ ನಾಕು ದಿನದಲ್ಲಿ ಕಲಕತ್ತೆಯ ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಕಜ್ಜಿಯೆದ್ದು ಗಬ್ಬೆದ್ದುಹೋಯಿತು.  ದೆಹಲಿ ದೆಹಲಿಯೇ, ಕಲಕತ್ತೆ ಕಲಕತ್ತೆಯೇ.  ನಿಧಾನವಾಗಿಯಾದರೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಮೇಲೆದ್ದು "ಬನ್ನೀ ಮಕ್ಕಳೇ" ಎಂದು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕ ದೆಹಲಿಯ ಕರೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸದಿರುವುದು ಪರಂಗಿ ದೊರೆಗಳಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.  ದೆಹಲಿ ಮತ್ತೆ ರಾಜಧಾನಿ.  ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಒಬ್ಬಳೇ ತಾಯಿ.  ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರಾಜಧಾನಿ.  ಅದು ದೆಹಲಿ, ನನ್ನ ದೆಹಲಿ, ತನ್ನೊಳಗೆ ಅದೆಷ್ಟೋ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಗುಳುನಗುವ ನನ್ನ ಮಹಾನ್ ಮಾತೆ..."


ನನ್ನ ಕಥೆ "ಕನ್ನಡಿ"ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನನ್ನ - ದೆಹಲಿಯ ನಂಟು ಕಾಲು ಶತಮಾನವನ್ನು ದಾಟಿತ್ತು.

ದೆಹಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷ ತುಂಬುತ್ತಿರುವ ಈ ದಿನ ಎಲ್ಲವೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ...

ನಾನು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೋದರಮಾವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರ ಹೂಡಿ ವರ್ಷ ಕಳೆದಿತ್ತು.  ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೈಗೆಟುಕಿದ್ದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಿಕ್ಕಿದ ಎಲ್ಲ ಭೂಪಟಗಳಲ್ಲೂ DELHI ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನನ್ನ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ನ ಮೊನೆಯ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ನನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟೆ.  ದೆಹಲಿ ಅಂದರೆ ನನಗೆ ಅಕ್ಕನ ಊರು.  ನನ್ನ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಇದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಹೆಸರಿನ ದೊಡ್ಡ ಊರು.

ಅದಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ಊರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ತಂದದ್ದು ಅಗಲದ ತೆಳು ಲೋಹದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ.  ಅದರೊಳಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ್ದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಬಗೆಯ, ಆಕಾರದ, ಸುವಾಸನೆಯ, ರುಚಿಯ ಬಿಸ್ಕೆಟ್‌ಗಳ ಸಾಲುಸಾಲು.  ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮುಚ್ಚಳದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ನೂರೊಂದು ಬಣ್ಣಗಳ ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ ಚಿತ್ತಾರ.  ಅಂಚಿನಿಂದ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡ ನೀಲಿನೀಲಿ ನೀರು, ನೀರಲ್ಲಿ ದೋಣಿಗಳು, ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಗಳು, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಗಿಡಮರಗಳು, ಅವುಗಳಾಚೆ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತಸಾಲು...  ನಾನು ನಡೆದಾಡುವ ನೆಲದ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣಗಳಿವೆಯೆಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾದದ್ದೇ ಅಂದು.  ಕಣ್ಣರಳಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಕೂತುಬಿಟ್ಟೆ.  "ಅದು ಕಾಶ್ಮೀರ" ಅಂದಳು ಪುಟ್ಟಕ್ಕ.

ನನ್ನ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಮೊದಲೇ ಇದ್ದ ದೆಹಲಿಯ ಜತೆ ಅಂದು ಕಾಶ್ಮೀರವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.  ದಿನಗಳೆದಂತೆ ಅವೆರಡೂ ನನ್ನೊಳಗೆ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದವು.  ಆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಸಾಗಿದೆ...

ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪುಟ್ಟಕ್ಕನೇ ಕಳುಹಿಸಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ಕೊಂಡು ಜಿ.ಟಿ. ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹತ್ತಿ ಇಡೀ ಎರಡು ದಿನ ಚುಗುಚುಗು ಸಾಗಿ ನ್ಯೂಡೆಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿಳಿದು ಆ ಜನಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಪಾಪದಂತೆ ಕಣ್ಣುಕಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತಾ ನಿಂತಾಗ ಕಣ್ಣೆದುರು ಕಾಣಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಸೋದರಮಾವ.  ಸ್ಟೇಶನ್‌ನಿಂದ ಹೊರ ಕರೆತಂದು ಇಲ್ಲೇ ನಿಂತುಕೋ, ಸ್ಕೂಟರ್ ತರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅತ್ತ ಹೋದರು.  ಎರಡು ಚಕ್ರಗಳ ಸ್ಕೂಟರ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಅವರು ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದು ಮೂರು ಚಕ್ರಗಳ ಆಟೋರಿಕ್ಷಾ!  ದಟ್ಟ ಗಡ್ಡಮೀಸೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಲ್ಲು ಕಿರಿದ ಪಗಡಿತಲೆಯ ಆಟೋ ಡ್ರೈವರ್.  ದೆಹಲಿಗರು ಆಟೋರಿಕ್ಷಾವನ್ನು ಸ್ಕೂಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆಂದು ಅರಿತಾಗ ನಗು ಬಂತು.  ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಿರಿಸಿದ ಅರೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಮೊದಲ ಭಾಷಾಪಾಠ.  ಆಮೇಲೆ ಸ್ಕೂಟರ್ ಅನ್ನು ಸಕೂಟರ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ...!  ಆಮೇಲಾಮೇಲೆ ಸಟೂಲ್, ಸಪೂನ್, ಸಕೂಲ್, ಸಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್...

ನನ್ನ ಕಲಿಕೆ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿಲ್ಲ.

 

***

 

ದೆಹಲಿಯದು ಧೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರ ಅಥೆನ್ಸ್, ರೋಮ್, ದಮಾಸ್ಕಸ್, ಜೆರುಸಲೇಂ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜಧಾನಿಗಳಷ್ಟು ರೋಚಕವಾಗಿಲ್ಲ.  ಆ ನಗರಗಳ ಇತಿಹಾಸದಂತೆ ದೆಹಲಿಯ ಇತಿಹಾಸ ನಿರಂತರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ.  ಹಾಗಿದ್ದರೂ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆರಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.  ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ನಗರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ.  ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದುಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದ ಮಹಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವೈಭವ, ಉಚ್ಪ್ರಾಯ, ಪತನ, ಐಹಿಕವಾದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ದಿನ ಕುಸಿದು ನೆಲಸಮವಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲಗಳು, ಗೋಪುರ ಗುಂಬಜ್‌ಗಳು, ಸಮಾಧಿಗಳು...

ಪಾಂಡವರ ರಾಜಧಾನಿ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಇದೇ ದೆಹಲಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲು ನೇರ ಅಧಾರಗಳಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸಾಂಧರ್ಭಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೆ ಹೇಳಬಹುದೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪರ್ಸೀವಲ್ ಸ್ಪಿಯರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ದ ನಡೆದದ್ದು ಐದು ಪತ್ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣ ನಗರಗಳಿಗಾಗಿ.  ಸೋನೆಪತ್, ಪಾನಿಪತ್, ಬಾಗ್‌ಪತ್ ಮತ್ತು ತಿಲ್‌ಪತ್ ಆ ಐದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.  ದೆಹಲಿ ಐದನೆಯದು ಎಂದು ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಭಾವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಿಯರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಪುರಾಣಕಾಲವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೂ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತೆಂದು ಅಧಾರಸಹಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.  ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಿಂಧೂಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆ ಬೆಳೆದು ಬೆಳಗಿದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.  ದೆಹಲಿಯ ಪುರಾನಾ ಕಿಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುರುಹುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.  ಆ ನಂತರ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.  ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತೆ ಇತಿಹಾಸದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಆಗ ಅದೊಂದು ನಿಕೃಷ್ಟ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತಷ್ಟೇ.  ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಧೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಂದರೆ ಕುಶಾನರು, ಗುಪ್ತರು ಮತ್ತು ವರ್ಧನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.

            ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ೧೦೨೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ತೋಮರ್ ರಜಪೂತ್ ಅರಸ ಅನಂಗಪಾಲ ಈಗಿನ ಸೂರಜ್ ಕುಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿ ಅನಂಗ್‌ಪುರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ.  ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈ ಬರಡು ಕಲ್ಲುಗುಡ್ಡಗಳ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡದ್ದಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಒಂದೇ ಕಾರರಣ- ಸುರಕ್ಷತೆ.  ಇದು ಅಂದಿನ ವಿವಿಧ ರಜಪೂತ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕದನಗಳ ಪರಿಣಾಮ.  ನಂತರ ೧೦೫೦ರಲ್ಲಿ ಆನಂಗಪಾಲ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಈಗಿನ ಕುತುತ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕಿಲಾ ರಾಯ್ ಪಿಥೋರಾಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ.  ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ.  ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಗುರುತಿಸುವ ದೆಹಲಿಯ ಏಳು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಈ ಕಿಲಾ ರಾಯ್ ಪಿಥೋರಾ.  ೧೧೫೦ರಲ್ಲಿ ಅಜ್ಮೀರದ ಚೌಹಾನರು ದೆಹಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.  ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ೧೧೯೨ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಬಂದ ತುರ್ಕಿ ದಾಳಿಕಾರ ಮಹಮದ್ ಘೋರಿಯ ವಶವಾಯಿತು.  ಆತ ಕಿಲಾ ರಾಯ್ ಪಿಥೋರಾವನ್ನು ತನ್ನ ಭಾರತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಗುಲಾಮ ಮತ್ತು ನೆಚ್ಚಿನ ಅಳಿಯನಾದ ಕುತ್ಬುದ್ದೀನ್ ಐಬಕ್‌ಗೆ ಅದರ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೆಹಲಿ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವ ಯುಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

            ೧೦೫೦ರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಆರುನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನಾಳಿದ ವಿವಿಧ ಅರಸರು ಏಳು ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.  ಅವು ಕಿಲಾ ರಾಯ್ ಪಿಥೋರಾ (೧೦೫೦), ಸಿರಿ (೧೩೦೩), ತುಘಲಖಾಬಾದ್ (೧೩೨೧), ಜಹಾಂಪನಾ (೧೩೩೪), ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ (೧೩೫೪), ದಿನ್ ಪನಾ ಅಥವಾ ಶೇರ್‌ಶಹಾಬಾದ್ (೧೫೪೦), ಶಹಜಹಾನಾಬಾದ್ (೧೬೪೮).  ನಂತರ ೧೯೧೧ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಟ್ಟಿದ ನವದೆಹಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಎಂಟನೆಯ ನಗರವಾಗಿ ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಸುಂದರ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.  (ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಾಂಡವರ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ನಗರಗಳಿದ್ದವು, ಅಂದರೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ನಗರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಇದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಇರಬಹುದು.  ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಮಹತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹೀ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದು ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ.)

            ೧೦೫೦ರಿಂದೀಚಿಗಿನ ನಗರಗಳ ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕುರುಹುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಂದಿಗೂ ದೆಹಲಿಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.  ವಯೊವೃಧ್ದ ಲೇಖಕ ಖುಶ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕಾರ ಜನ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುವುದು ಮೂರು ಹಳೆಯ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು.  ಮೊದಲನೆಯದು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್, ಎರಡನೆಯದು ಲಾಲ್ ಕಿಲಾ, ಮೂರನೆಯದು ಸ್ವತಃ ಖುಶ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್!  ಈ ಮೂರರ ಜತೆ ಹುಮಾಯೂನ್ ಸಮಾಧಿ, ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ, ಜಂತರ್ ಮಂತರ್, ಜತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ್, ಬಹಾಯಿಗಳ ಲೋಟಸ್ ಟೆಂಪಲ್, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ ಅಕ್ಷರ್ ಧಾಮ್... ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಏನುಂಟು ಏನಿಲ್ಲ?  ಇವುಗಳ ಜತೆಗೇ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿರುವ, ಅರೆಬರೆ ನಿಂತಿರುವ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಟ್ಟಡಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಗತವೈಭವವಕ್ಕೆ, ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಪೈಶಾಚಿಕ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ, ಈ ದುರ್ದೈವೀ ನಗರ ಅನುಭವಿಸಿದ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.

ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಅದೇಕೆ ಇಷ್ಟೋಂದು ದಾಳಿಗಳಾದವು?  ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಈ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ ಕಾರಣ.  ಮೂರು ಕಡೆ ಸಾಗರ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಕುಶ್ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಭರತವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದ ಆದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಲಸೆಗಾರರಾಗಲೀ,  ಧಾಳಿಕಾರರಾಗಲೀ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ವಾಯುವ್ಯದ ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ.  ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸೇನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪಂಜಾಬಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ.  ಪಂಜಾಬ್ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೇಲೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಬೀಳುವುದು ವಿಶಾಲ ಗಂಗಾಬಯಲಿಗೆ ಹೆಬ್ಬಾಲಿನಂತಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ಮೇಲೆ.  ಇದೇ ದೆಹಲಿಯ ದುರದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮೂಲ.

ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರು ಅನತೀ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಪಂಜಾಬನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುವುದು, ಗಂಗಾ ಬಯಲಿಗೆ ನುಗ್ಗಲು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.  ಹೀಗಾಗಿಯೇ ೧೯೬೫ರ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಒಂದೆರಡು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ನಾಯಕ ಜನರಲ್ ಅಯೂಬ್ ಖಾನ್ "ಇತಿಹಾಸ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಇದೆ.  ಪಂಜಾಬ್ (ಲಾಹೋರ್) ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅವರು ಅನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ದೆಹಲಿಯ ಅಧಿನಾಯಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.  ಈಗ ಲಾಹೋರ್ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದ.  ಇನ್ನು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತೇವೆ, ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು.  ಇತಿಹಾಸ ಅವರ ಕಡೆಗಿದ್ದರೂ ವರ್ತಮಾನ ಅವರ ಕಡೆಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರಧಾನಿ ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಯೂಬ್ ಖಾನರ ಆಸೆ ನೆರವೇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಲಾಹೋರ್‌ನ ಅಧಿಪತಿಗಳು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಪದಾಕ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು.  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪುಟ್ಟಕ್ಕ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ನೆಲೆನಿಂತು ನನ್ನನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು, ನಾನು ಈ ಮಹಾನ್ ನಗರವನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.

ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಾಸೂಮ್ ಲಡ್ಕಾ ಆಗಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ನಾನು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ಕಂಡೆ!  ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಲಿತೆ?  ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಬನಿಯನ್ ಅನ್ನೂ ಕಿತ್ತೆಸೆದು, ಛಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕ ಹೆಣೆದ ಸ್ವೆಟರನ್ನು ಅಹಹ ಅಹಹ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಮೈಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಳಿಗೆಗೊಮ್ಮೆ ಗರಂ ಚಾಯ್ ಗುಟುಕರಿಸುತ್ತಾ, ರಜಾಯ್‌ನೊಳಗೆ ಹುದುಗುವ ಮಜವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ... ತ್ತಾ... ತ್ತಾ... ನಾನು ನಾನಾಗಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ನಗರದ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ.

ಬಂದ ಮಾರನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನು ತರಲು ಅಕ್ಕನ ಜತೆ ಹೊರಗೆ ಹೋದಾಗ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡದ್ದು ಸಲ್ವಾರ್ ಕಮೀಜ್ ತೊಟ್ಟ ಹುಡುಗಿಯರು, ಹೆಂಗಸರು.  ಸೀರೆಗಳು ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು.  ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ನೋಟಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ.  ಇಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಜಾಸ್ತಿ ಅಲ್ಲವಾ? ಅಂದೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ.  ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ, ಈ ಕಡೆಯ ಹೆಂಗಸರ ಉಡುಪೇ ಇದು.  ಈ ಉಡುಪಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಸೋಂಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಕ್ಕ ಭಾರತದ ಒಂದು ಚಂದದ ಮುಖವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದಳು.  ಅದೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್ ಸೀರೆಯನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕನ ಮಾತುಗಳು ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.  ಅಂದು ನಾನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡ 'ಜಾತ್ಯಾತೀತ' ಉಡುಪು ಈಗ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹರಡಿಹೋಗಿದೆ.

ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯ ರಾಜೇಶ್ವರನ ತಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದರು.  ದೆಹಲಿಗೆ ಅನತೀ ದೂರದ ಹರಿಯಾನಾದ ಪಲ್‌ವಲ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ನನ್ನನ್ನಾತ ಕರೆದೊಯ್ದ.  ಜವಾಹರ್ ನಗರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ವಿಸ್ತರಣದ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ನಲವತ್ತೇಳರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಲ್ತಾನ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿ ಓಡಿಬಂದಂಥವು.  ರಾಜೇಶ್ವರನ ತಂದೆ ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಶಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ.  ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ದುರಂತವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ "ಮತ್ತೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಕಳೆಹೋದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರಳಿಪಡೆಯುವ ಬಯಕೆ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ" ಎಂದವರು ಹೇಳಿದರು.  ಕಾಲು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಜನವರಿಯ ಒಂದು ಛಳಿರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಕೇಳಿದ ಆ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ರಿಂಗಣಿಸುತ್ತಿವೆ.  ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೂರೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಿವೆ.  ತೀನ್ ಮೂರ್ತಿ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಂಡ್ ಮಾಡಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ಉದ್ದೋಉದ್ದದ ಹಳೆಯ `ನಮ್ಮ' ಹಾಗೂ `ಅವರ' ವರ್ತಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೬೫ರ, ೭೧ರ ಯುದ್ಧಗಳ ದಿನಗಳ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆದು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಹರಡಿ ನಡುಬಾಗಿಸಿ ನಿಂತು ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಓದಿ, ಜೆಎನ್‌ಯು, ICWA ಮತ್ತು IDSA ಲೈಬ್ರರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಓದಿ ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.  ೧೯೪೭ನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ವರ್ಷ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ "ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ವರ್ಷ" ಎಂದು ಕರೆದು ಅದರಾಚೆಯ ಕಾಲವನ್ನು "ವಿಭಜನಾಪೂರ್ವ ಕಾಲ", ಅದರೀಚೆಯ ಕಾಲವನ್ನು "ವಿಭಜನೋತ್ತರ ಕಾಲ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾವನ್ನು ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು ಸಿಗಬಹುದೇನೋ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ದೆಹಲಿಶೋಧದ ಹುಚ್ಚು ಹತ್ತಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಸುತ್ತಲೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಸರಿಸಿದಾಗ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಿದ್ದು ಮಹಮದ್ ಘೋರಿಯ ಸೇನೆಯ ಕುದುರೆಗಳ ಖುರಪುಟಗಳು, ರಜಿಯಾ ಸುಲ್ತಾನಾಳಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರೋಧೀ ರಣಕಹಳೆ, ದಖನ್ ಅನ್ನು ಪದಾಕ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾಲ್ಜಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಠೇಂಕಾರ.  ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯ ದಿವಾನ್ ಎ ಆಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂದದ್ದು ಅಕ್ಬರನ ದಿನ್ ಎ ಇಲಾಹೀ ಧರ್ಮೋಪದೇಶದ ಹಿಂದೆಯೇ ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಕರುಳುಹಿಂಡುವ ರೋಧನ, ದಿವಾನ್ ಎ ಖಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಮ್ತಾಜಳ ಮೆಲುಮಾತು, ಜಹನಾರಾಳಾ ಬರಡು ಬದುಕಿನ ಕಥೆ ವ್ಯಥೆ...  ದೆಹಲಿ ಬಲಿಷ್ಟರ ಕೇಕೆಗಳ, ಬಲಿಗಳ ಆಕ್ರಂದನಗಳ, ಅವೆರಡೂ ಅಲ್ಲದವರ ಗೊಣಗೊಣಗಳ ನಗರ...

ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.  ಬಟ್ಟೆಗಳ ಸಾಗರ ಸರೋಜಿನಿ ನಗರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಶಂಕರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಸೂರ್ಯನ ಕೆಳಗಿಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುವ ಚಾಂದನೀ ಚೌಕ್, ಕನಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್, ಜನಪಥ್, ಲಜ್‌ಪತ್ ನಗರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್- ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಗುಳುನಗೆಯ ಸಿಂಧಿ, ಪಂಜಾಬೀ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು.  ಇದ್ದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಜೀವವನ್ನಾದರೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಓಡಿಬಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಎದೆಗವಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಮಹಾ(ನ್) ನಗರದಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನಂತೆ ಮತ್ತೆ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಎದೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಜನರ ಸ್ನೇಹಪರ ನಡೆನುಡಿ, ತಾಳ್ಮೆ ಅಸಾದೃಶ.  ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಸಾಮಾನು ಹೊರತೆಗೆಸಿ ಏನೂ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿದರೆ ಇನಿತೂ ಬೇಸರಗೊಳ್ಳದೇ ನಿಮಗಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಬನ್ನಿ, ನಿಮಗೆಂದೇ ತೆಗೆದಿಟ್ಟಿರುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವ ಬಗೆ.  ಇಂತಹ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಆ ಕ್ರೂರ ಬದುಕೇ ಕಲಿಸಿರಬೇಕು.  ದೆಹಲಿ ನೊಂದ, ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂತೈಸುವ ನಗರ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಹವಾಸವೇ ಸಾಕು ಎಂದುಕೊಂಡು ಲಗಾಮಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಯಂತೆ ಈ ನಗರದ ಬೀದಿಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಗ...  ಮಾಂಸ ಮೊಟ್ಟೆ ಇರಲಿ, ಹಾಲಿನ ವಾಸನೆಗೂ ಮುಖ ಕಿವಿಚುವ ಅಕ್ಕನ ಜತೆ ಮುನಿರ್ಕಾದ ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್, ಯೂಸುಫ್ ಸರಾಯ್‌ನ ಕರ್ನಾಟಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಮೋತಿಬಾಗ್‌ನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಹೋಟೆಲ್, ಕರೋಲ್ ಬಾಗ್, ಕನಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಗಳ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಟ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮೇವು ಮೇಯ್ದು ಸಾಕೆನಿಸಿ ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆದ ಗೆಳೆಯರ ಜತೆಗೂಡಿ ಯೂಸುಫ್ ಸರಾಯ್‌ನ ಸೋನಾ, ಕನಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ನ ಹ್ಯಾರುವೊ (ಈಗವು ಮಾಯವಾಗಿವೆ), ಕರೀಮ್ಸ್ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಬಿರಿಯಾನಿ, ತಂದೂರಿ ಚಿಕನ್‌ಗೆ ಕೈ ಹಾಕಿದೆ.  ಜತೆಗೇ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸಿಗುವ ಧಾಬಾಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಡ್ ಪಕೋಡ, ಸಮೋಸಾ, ಮಟರಿ ತಿಂದು ಚಾಯ್ ಕುಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿನ ಮಜಾ...  ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಯಾದ ಊಟ ಲಾಹೋರ್ ನಗರದ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಮ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.  ಅದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.  (ಕರೀಮ್ಸ್ ಬಂದದ್ದು ಲಾಹೋರ್‌ನಿಂದ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.)  ಏನೇ ಆಗಲಿ ದೆಹಲಿ ನಾಲಿಗೆ ಚಪಲದವರ ನಗರ.

ಕಮಾನಿ ಆಡಿಟೋರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರರ ಜೋಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮಾದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡತಿ ಭಾಗೀರಥಿ ಬಾಯಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರನ ಟ್ವೆಲ್ಫ್ತ್ ನೈಟ್ನ ಹಿಂದಿ ರೂಪಾಂತರದವರೆಗೆ ನೂರೊಂದು ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಮಾವಲಂಕಾರ್ ಹಾಲ್, AIFACS ಗ್ಯಾಲರಿ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ.  ದೆಹಲಿ ನಾಟಕ ಪ್ರಿಯರ ನಗರ.

ಯಾತಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೇ ಸುಮ್ಮನೇ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಾಗಲೂ ದೆಹಲಿ ಚೇತೋಹಾರಿ.  ಅಂತಹ ಒಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅಕ್ಕನ ಹೊಸ ಗೆಳತಿಯೊಬ್ಬಳು ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮಾತಿನ ಮಧ್ಯೆ ಕೇಳಿದಳು: "ನನ್ನನ್ನ ಏನಂತ ಕರೀತೀಯ?"  ಅಕ್ಕನ ಗೆಳತಿಯರೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಅಕ್ಕಂದಿರೇ.  ಈ ಹೊಸಬಿಗೆ ಯಾವ ವಿನಾಯಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.  ಈಕೆಯೂ ನನಗೆ ದೀದಿಯೇ.  ಅದೇ ಹೇಳಿದೆ.  "ಇಲ್ಲ", ಆಕೆ ತಲೆ ಅಲುಗಿಸಿದಳು: "ನಾವು ಗೆಳೆಯರು.  ನಾನು ನಿನ್ನ ಗೆಳತಿ, ದೀದಿ ಅಲ್ಲ..."

ಸ್ನೇಹಪರ ದೆಹಲಿ!

ಇಂಥಾ ದೆಹಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದ ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇಂದಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೧೧ಕ್ಕೆ, ಸರಿಯಾಗಿ ನೂರುವರ್ಷ.

ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆಃ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ

‍ನಿಮಗೆ ಈ ಬರಹ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
Average: 4.9 (8 votes)
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು

ಪ್ರೇಮಶೇಕರ್.. ತುಂಬಾ ಸೊಗಸಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಟಿದಿರಾ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೋಡಿ ಖುಶಿಯಾಯ್ತು ಸರ್. ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಪ್ರೇಮಶೇಖರ್, ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸು೦ದರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಲೇಖನ ನೀಡಿರುವಿರಿ, ಅಭಿನ೦ದನೆಗಳು. ಓದುತ್ತಾ ಹೋದ೦ತೆ ೧೯೮೭-೮೮ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲೆ ಬ೦ದಿದ್ದ ದಿನಗಳು ನೆನಪಾದವು. ೧೯೮೮ರ ಜನವರಿ ೧೨ರ೦ದು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸೈಕಲ್ ರ್ಯಾಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ ಘಾಟ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿನ ಗಾ೦ಧಿ ದರ್ಶನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ, ಕೊರೆವ ಡೆಸೆ೦ಬರ್-ಜನವರಿಯ ಛಳಿಯಲ್ಲಿ, ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ರಜಾಯಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಟೆ೦ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ಕಳೆದ ಆ ದಿನಗಳ ನೆನಪೇ ಮಧುರ. ದೆಹಲಿ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ೦ದೇ ಬಸ್ ಪ್ರವಾಸ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ನಾವು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ತೃಪ್ತರಾಗದೆ ನಮ್ಮ ಸೈಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೇರಿ ಇಡೀ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದ್ದೆವು.

 

ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ನಿಮ್ಮ ದೆಹಲಿ ಅನುಭವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಗೆ ಸೈಕಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು, ಸೈಕಲ್‍ನಲ್ಲೇ ಸುತ್ತಿದ್ದು ಗ್ರೇಟ್! ದೆಹಲಿಯಲ್ಲೀಗ ಚಳಿಗಾಲ ಅಂದರೆ "ರಜಾಯಿ ದಿನ"ಗಳು!
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ 'ಮೈ ದಿಲ್ಲಿ ಹೂಂ' ಎನ್ನುವ ಧಾರಾವಾಇ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ದೆಹಲಿ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ನನ್ನದೇ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ಮಮಕಾರವಿದೆ. ಹಸ್ರತ್ ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲು ಕೆಳಗಿಳಿದಾಗ ದೆಹಲಿ ನನ್ನೊಳಗೆ ಆವಿರ್ಭವಿಸಿತು ಎಂಬಂಥ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿತ್ತು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ದೆಹಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮಮಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ. ಈ ಊರೇ ಹಾಗೆ. ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಂದವರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಪ್ರೇಮ ಶೇಖರರೆ ನೀವು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಶೇಖರಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ದೆಹಲಿ ಇತಿಹಾಸ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಢಿ ಬಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ವಿಖ್ಯಾತ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರ್ ಅನ್ನು ಹದಿನೇಳು ಹಿಂದೂ ಹಾಗು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಅಲ್ಲೇ ಇರುವ ನಾಮಫಲಕದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ ಆಗೆಲ್ಲಾ ದೆಹಲಿಯ ಮೇಲೆ ಆದ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಗುರುತು ಸಿಕ್ಕು ಮನ ಕಸಿವಿಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ನೋಡಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯರ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. <<ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಜೀವ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಲಾಹೋರಿನಿಂದ ಓಡಿ ಅಮೃತಸರ ಸೇರಿದಾಗ ಮಾಜೀ ನನ್ನೆಡೆ ಬೀರಿದ ಮುಗುಳ್ನಗೆಗೂ ಅದೆಂತಹ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ನನಗೆ ಈಗಲೂ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. >> ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿರುವ ನೀವು ಷುರುವಿನಲ್ಲೇ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ಕೊಲೆಯಾಗಿ 27 ವರ್ಷ ಎನ್ನುವ ಬದಲು 37 ವರ್ಷ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿರುವುದು ಸೋಜಿಗ :)) ಮತ್ತು ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಯಾರೋ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಏನೇ ಇರಲಿ ನೀವೆಂದಂತೆ ದೆಹಲಿ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು ಸರ್. ಹೌದು, ದೆಹಲಿಯದು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವೈಭವ, ದುರಂತಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಇತಿಹಾಸ. ಆಂದಹಾಗೆ, ಸರ್, ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ, ಕೊಲೆ, ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳು, ಮಾಜೀ- ಈ ಬಗ್ಗೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರೋ ಹಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲೇ "ಸಂಪದ"ದಲ್ಲೇ ಇರೋ "ಕನ್ನಡಿ"ಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಗೊಂದಲಗಳೆಲ್ಲಾ ತಿಳಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ವಂದನೆಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕೊಲೆಯಾದದ್ದು 1983ರಲ್ಲಿ ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಇಂದಿಗೆ 27ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನೀವು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಮಾಜಿ ತಾನು ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದು 37 ವರ್ಷವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಣ್ತಪ್ಪ ಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ಕತೆಯನ್ನು ಓದುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಪ್ರೇಮಶೇಖರರೆ.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ನಿಮ್ಮ ಗೊಂದಲ ನಿವಾರಣೆಯಾದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಸಮಾಧಾನ. "ಕನ್ನಡಿ" ಓದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್!
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ನಮ್ಮ ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ, ಸತ್ವಯುತ ಬರಹಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ಮೂಗು ಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ನಿಮ್ಮ ಬರಹಗಳು ಸಂಪದಕ್ಕೆ ಆಶಾದಾಯಕ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ :-)
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಇಂಚರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕರ್, ನಮಸ್ತೇ. ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

>>> ನಮ್ಮ ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ, ಸತ್ವಯುತ ಬರಹಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ಮೂಗು ಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. !!!... !!
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯವರೆ, >>> ನಮ್ಮ ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ, ಸತ್ವಯುತ ಬರಹಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೆಳೆಯನೊಬ್ಬ ಮೂಗು ಮುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ. !!!... !! - ಪಾಪ ಆತನ ಮೂಗು ಏನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ. ಈಗ ಮೂಗು ಹೇಗಿದೆಯೋ? ವಿಟಮಿನ್ ಎ , ಬಿ ,ಸಿ... ಯಾವ ಸತ್ವ ಇರಬಹುದು? ************************ ಪ್ರೇಮ ಶೇಖರ ಅವರೆ, ದೆಹಲಿ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ. ವಿಷಯ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮಿಸಿ. -ಗಣೇಶ. ******************* ಶ್ರೀಕರ ಅವರೆ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ. ತೀರ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಗಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಪ್ರೇಮ ಶೇಖರ ಅವರ ಲೇಖನ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ. ಆದರೆ ಇಂಚರ ಅವರು ಬರೆದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸರಿಯಾ? ಸತ್ವಯುತ ಬರಹಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಕೊಟ್ಟು ಆ ಗೆಳೆಯನ ಉಳಿದ ಮೂಗನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಬಿಟ್ಟು .......... ಮೂಡ್ ಇದ್ದಾಗ ಸಂಪದ ಅಂದ್ರೆ ಇಂದ್ರ ಚಂದ್ರ ಅಂತ ಹೊಗಳಿ, ಇಲ್ಲದಾಗ ಎಲ್ಲರ ಮೂಡ್ ಹಾಳು ಮಾಡಿ ಸಂಪದಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಲೇ ಎನ್ನುವ ಇಂಚರ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ +೧ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರಲ್ಲಾ! ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ? -ಗಣೇಶ.( ನಾನು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಷ್ಟು ಓದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದರೆ ಬೇಸರವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಳಿದ ಬ್ಲಾಗಿಗರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವು ಮಾಡದಿರಿ ಎಂದು ಕೋರಿಕೆ)
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಗಣೇಶಣ್ಣ, ನೀವು ಹೇಳಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿದೆ. ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾಕದಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕಳೆದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ನನಗಿಷ್ಟವಾಗಬಹುದಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಓದಲು ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿವೆ.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಗಣೇಶ್ ಸರ್, ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆದು ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನಲ್ಲೇ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಟ್ಟೆ. ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ ಧೈರ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಶ್ರೀಕರ್ ರವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ +೧ ಅಂತಾ ಹಾಕಿ ಸುಮ್ಮನಾಗ್ತೀನಿ :-)
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಇಂಚರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕರ ಅವರೆ, ಕದನಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಿ ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದೆ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸೋತೆ. :) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಹೇಗಿರಬಾರದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆ- ಶ್ರೀಕರ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು! ಪ್ರೇಮಶೇಖರ ಅವರ "ತುಂಟ ಕವನ-ಕನ್ನಡತಿ" ( http://sampada.net/b... ) ಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಓದಿ ಇನ್ನೇನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬರುವುದೋ ಅಂತ ಗಾಬರಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕರ್ ಅವರು ಕವಿಗೂ, ಕರಾವಳಿಯವರಿಗೂ..ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ನೋವಾಗದಂತೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದರು. ಶ್ರೀಕರ್‌ಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಅದೇ ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ನಾನು ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬೇರೆಯೇ ಇತ್ತು: >>>ನಮ್ಮ ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ, ಸತ್ವಯುತ ಬರಹಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು... ಇಂಚರ, ಸತ್ವಯುತ ಬರಹ ಇಲ್ಲವಾ? ಈಗಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಮಂಜಣ್ಣ ಅವರು ಬರೆದ ಆಲೆಮನೆ ಬೆಲ್ಲದ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನ ಓದಿದೆ. ಗೂಗಲಿಸಿ ಹುಡುಕಿದರೂ ( http://kn.wikipedia.... ) ಜಾಸ್ತಿ ವಿವರ ಸಿಗದು. ಸತ್ವನೂ ಇದೆ, ಸಿಹಿನೂ ಇದೆ-ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ- ( http://sampada.net/b... ) ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ... ************* ಶ್ರೀಕರ, ಇಂಚರ, ಸಪ್ತಗಿರಿವಾಸಿಯವರೆ, ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಚರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗೆಳೆಯನ ಮೂಗಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಬರೆದುದ್ದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವೆ.ನಿಮ್ಮ ಮನ ನೋಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮನ ನೋಯಿಸಬಾರದು ಎಂದು ತೋರಿಸುವುದೇ ನನ್ನಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಲೇಖನವನ್ನು ಮೀರಿಸುವಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುವ, -ಗಣೇಶ. ಹಾಗೇ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲಚಂದ್ರರೂ ( http://sampada.net/b... ) ಸಂಪದಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಹೊಸ ಲೇಖನದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದ ಮಿತ್ರರೂ ಬರಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಗಣೇಶಣ್ಣ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ ಇದೇ ! ಮಕ್ಕಳು ತಪ್ಪಿದಾಗ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತಪ್ಪು ತೋರಿಸಿ ಸರಿ ಏನು ಎಂದು ತಿಳಿಹೇಳುವುದು. ನಿಮ್ಮ ಸಕಾಲಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಉಚ್ಚಾಟನೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದುದು ತಡೆಯಿತು. ಅನೇಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಗಣೇ ಸಣ್ಣ ನಮ್ದುಕೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೊಳ್ದೆ ಇರ್ಲಿಲ್ಲ:)) ನೀವು ಭಲೇ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ್ರಿ ಇದ್ನಾ , ನಾವ್ ಇದ್ನ ಒಪಬಹುದು.. >>>>. ಯಾವ 'ಸತ್ವವೋ' ನಾ ಅರಿಯೆ ಆದರೆ ನಂಗೆ ಹಾಗನ್ನಿಸಿಲ್ಲ... >>>>>>> ಪಾರ್ಥ,ಮಂಜಣ್ಣ,ಕವಿ ನಾಗರಾಜರು, ಅಸು ಹೆಗ್ಡೆ ಅವ್ರು, ಹೀಗೆ ಎಸ್ಟೆಲ್ಲ ಹಳಬರು ಹೊಸಬರು ಎಸ್ಟೊಂದು ಒಳ್ಳೊಳೆ ಲೇಖನ ಬರಹ ಬರೆದವ್ರೆ, ಆದರೆ ನಂಗೆ(ನಮಗೆ) ಹಿಡಿಸಿದ್ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದು 'ಬೇರೆವ್ರ್ಗೂ' ಆಗಬೇಕಲ್ಲವ? ಅದ್ಕೆ ಇಂಚರ ಅವ್ರು ಆ ರೀತಿ ಹೇಳಿರಬಹುದು .. >>>>>>>>>>>>>>>>ಅಂದ್ ಹಾಗೆ ನೀವ್ 'ಸೀ ಬೀ ಆಯ್' ನಲ್ಲಿದ್ರ:))
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಎಲ್ಲ ಸರಿಯೆ ಅವರವರ ಭಾವ‌ ನನಗೇಕೊ ದಿಲ್ಲಿಉಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿದಾಗ ದಿಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಹಿಂದುಗಳ ಘಾಟ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಮರ ಧರ್ಗಾ, ಮಿನಾರ್ ಗಳಷ್ಟೆ ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು ರಕ್ತ ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಮುದುಕನೊಬ್ಬನ ತೋಟದಂತೆ ಬೇಸರ ಬೇಡ‌ ಆಗ ಹಾಗನ್ನಿಸಿದ್ದೇಕೊ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಆದರು ಅದು ನಮ್ಮ ರಾಜದಾನಿಯಲ್ಲವೆ !
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ನಿಜ. ದೆಹಲಿ ಮುದುಕನೊಬ್ಬ ರಕ್ತ ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ತೋಟದಂತೆ. ಆ ಮುದುಕ ನಮ್ಮದೇ ಮನೆತನದ ಹೀರೀಕ ಅನಿಸಿದಾಗ ದೆಹಲಿ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಊರು ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದೊಂದೂರು ಇಷ್ಟ. ಅವರವರ ಭಾವಕೆ...
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಒ೦ದೊಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ! ಇ೦ಥವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬರಲಿ.. ಓದಿ ಖುಷಿ ಪಡುತ್ತೇವೆ. ನಮಸ್ಕಾರಗಳೊ೦ದಿಗೆ, ನಿಮ್ಮವ ನಾವಡ.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಪ್ರೇಮಶೇಖರ್ ಅವ್ರೆ ದೆಹಲಿಗೆ ನೂರು ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚುಟುಕಾಗೆ ಅದ್ರ ಬಗ್ಗೆಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೀರ. ಅಲ್ಲಿ ಏನೆನ್ನೆಲ್ಲ ಆಯಿತು. ಅದ್ಕಾಗ್ ಎಸ್ಟೆಲ್ಲ ಯುದ್ಧಗಳಾದ್ವು ಅದ್ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ಆಳೋಕೆ ಏನೇನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದ್ರು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ನಮಗ್ಗೊತ್ತು. ಅಂದಿನ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ದೆಹಲಿ 'ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು' ನೋಡಿಕೊಂಡು 'ಮೂಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗ್' ನಿಂತಿದೆ... ಆಗಲೂ ಈಗ್ಲೂ ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ 'ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ಆಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೆಹಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಮ್ಮ ಮತ್ತು ಹಲ ಸಂಪದಿಗರ ಒಡನಾಟ ಓದಿ ಖುಷಿಯಾಯ್ತು. ನ ಇನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ ಹೋದಾಗ ಅದ್ರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವೆ. >>> ಇಂಚರ ಅವ್ರ ಅನಿಸಿಕೆಗೆ ನನ್ನ+೧ ಧನ್ಯವಾದಗಳು..
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ರಾಘವೇಂದ್ರ ನಾವಡ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಗಿರಿವಾಸಿ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು. "ಸಂಪದ"ದ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಬರಹಕ್ಕೆ ಚೆಂದದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅಂದಗೊಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ತುಂಬ ಖುಶಿಯಾಯ್ತು. ಅವರಿಗೂ ನನ್ನ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ದೆಹಲಿಗೆ ಈಗ ನೂರು ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮ. ಲೇಖನ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಅದೆಷ್ಟೋ ಅರಸರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ನಲುಗಿದ ದೆಹಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಸ್ಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನದ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತೇನೊ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕಡೆಯೂ ತಮ್ಮ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ Mighty British Empire, ನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಒಂದೆರಡು ಒಳ್ಳೆಯಮಾತುಗಳು ನೇಪಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್, ಮೊಗಲ್, ಜರ್ಮನ್, ಡಚ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗಿಂತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ನಮಗೆ ಕೆಲವು ಸುವಿಧತೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಅದು ಚಾರಿತ್ರಿಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವು ಸಹಿತ. ಅವರು ನಮಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಲೆಂದಲ್ಲವೆಂಬುದು ನನಗೂ ಮನದಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಯಸುವುದೆನೆಂದರೆ. 'ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್' ಎಂಬ ಸಮಾರಂಭ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಪ್ರಯತ್ನ. ೧೮೭೭, ೧೯೦೩ ಮತ್ತು ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮ ೫ ನೆಯ ಜಾರ್ಜ್, ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಮೇರಿ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದಾದ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನೂ ಅವರೇ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ ಸ್ವಾಮಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ೬೦೦ ಜನ ರಾಜರು ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಧರಿಸಿದ ಶೃಂಗಾರಮಯ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು, ಹಾಗೂ ನಾಚಿಗೆಗೆಟ್ಟ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಈಗಲೂ 'ಯು.ಟ್ಯೂಬ್' ನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಹೌದು, ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ನಿಜ. ನನ್ನ ಬರಹದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಹ ಈ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ವಂದನೆಗಳು.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.

ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇಮಶೇಕರ್ ಅವರೆ, ಸಂಪದದವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಲೆಯೂಟದ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ~ಮೀನ.
ನಿಮಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ: 
To prevent automated spam submissions leave this field empty.