ಉರಿದು ಬಿದ್ದ ಉಲ್ಕೆ-ಕಮಲಾ ದಾಸ್

To prevent automated spam submissions leave this field empty.

“I was child, and later they
Told me I grew, for I became tall, my limbs
Swelled and one or two places sprouted hair.
When I asked for love, not knowing what else to ask
For, he drew a youth of sixteen into the
Bedroom and closed the door, He did not beat me
But my sad woman-body felt so beaten.
The weight of my breasts and womb crushed me.
I shrank Pitifully.
Then … I wore a shirt and my
Brother’s trousers, cut my hair short and ignored
My womanliness. Dress in sarees, be girl
Be wife, they said. Be embroiderer, be cook,
Be a quarreler with servants. Fit in. Oh,
Belong, cried the categorizers.”
ಹೀಗೆ ಧಡಲ್ ಧಡಲ್ ಎಂದು ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಗುಡು ಗುಡುಸುತ್ತಾ ಆರ್ಭಟಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿ ಬಂದು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಸಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುವಂಥ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ತಾಕತ್ತಾದರು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗಿತ್ತು-ಕಮಲಾ ದಾಸ್ನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ? ಅವರ ಓರಿಗೆಯ ಲೇಖಕಿಯರೆಲ್ಲಾ ಇನ್ನೂ ಕಟಿಬದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಸಮಾಜದ ಮರ್ಯಾದೆಯ ಮುಸುಕಿನಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂವೇದನೆಯಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲೂ ಸಹ ಮೀನ ಮೇಷ ಎಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಅವರಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಯಾರ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಭಿಡೆಯಿಂದ ಸ್ತ್ರೀ ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ವಾಂತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೈ ಚಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಬರೆದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಬೆತ್ತಲಾದರು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆತ್ತಲಾದವರೇ! ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಎನ್ನುವದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ!

ಅವರ ಬದುಕು ಸದಾ ಒಂದು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಕೇರ್ ಮಾಡದೆ ತಮಗನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಲೇಖಕಿಯರಿಗೆ ಹೀಗೂ ಬರೆಯಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಯಾವಾಗಲು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರಿಗಿಂತ ಒಂದೆರಡು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ತಮಗ ತೋಚಿದಂತೆ ಬದುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಬದುಕಿದರು ಕೂಡ. ಈ ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಮುಂದೆ ಇದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಒಂದು ಕಡೆ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮುದಾಯದ ಧ್ವನಿಯಾದರು, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ನಿದ್ದೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸಿದರು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮುದಾಯದ ಧ್ವನಿಯಾಗುವವರು ಯಾರು? ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ನಿದ್ದೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವವರು ಯಾರು? ಬಹುಶಃ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ! ಏಕೆಂದರೆ ಆ ತಾಕತ್ತು ಇದ್ದದ್ದು ಕಮಲಾವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ! ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ಯಾರಿಗೂ ಜಗ್ಗದೆ ಕುಗ್ಗದೆ ಉರಿವ ಉಲ್ಕೆಯಾಗಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತಲೇ ಬದುಕಿದ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಲಲು ಮನಸ್ಸು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ನಾನಿರುವಾಗಲೇ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಾನೇ ಬರೆದುಕೊಂಡಾಗಿದೆ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ನೀವು ಏನಾದರು ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಬಿಟ್ಟಾದರು ಬಿಡಿ ಎಂಬಂತೆ ವನ್ಸ್ ಅಗೇನ್ ಯಾರಿಗೂ ಕೇರ್ ಮಾಡದೆ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು ನಡೆದು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಸಲಿಗೆ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ನನಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದೇ ನಾನು ಎಂ ಎ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನನಗೆ ಬರಿ ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು, ತೋರು ದತ್, ಶಶಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ, ಅನಿತಾ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತೆ ಹೊರತು ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಂ.ಎ ದಲ್ಲಿ “Indian Writing in English” ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕವಿಯತ್ರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಬೇಕಿತ್ತು-ಒಂದು ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಇನ್ನೊಂದು ಕಮಲಾ ದಾಸ್. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡುವರ ಕಾವ್ಯದ ಪರಿಚಯ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಬಜಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಬಳೆ ಮಾರುವವರ ಬಗ್ಗೆ, ಮೊಸರು ಮಾರುವವರ ಬಗ್ಗೆ, ಮೀನುಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಲೋ ಏನೋ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಝಲಕು ನನ್ನನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಎಂಬಂತೆ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ರೋ ಕಾವ್ಯ ವಿಷಯದ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಹೊಡೆದಂತೆ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ನಮಗೆ ಇದ್ದಿದ್ದೇ ಮೂರು ಕವನಗಳು-An Introduction, The Freaks, ಹಾಗೂ My Grandmother’s House. ಮೊದಲೆರಡು ಕವನಗಳು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಕವನಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ಕೊನೆಯದರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳ ಆಗರವಿತ್ತು. ನಾನು ಮುಂದೆ ಅವರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕವನಗಳನ್ನು ಓದಿ ಅವರ ಕವನ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆರಗಾಗಿದ್ದಿದೆ. ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಉಚ್ಛಾಟಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಅವರ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳು ಬರಿ ಕವನದ ಸಾಲುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದಿಢೀರಂತ ಸ್ತ್ರೀ ಕುಲದ ಹೊಸತನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ ತುಡಿಯುವ ಆರ್ಭಟದ ಧ್ವನಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆರ್ಭಟಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗದು ಎನ್ನುವದನ್ನು ಅವರು ಮನಗಂಡಂತಿತ್ತು. ಅದಕೆಂದೇ ಅವರ ಕಾವ್ಯ, ಲೇಖನಗಳು ಕೂಡ ಗುಡುಗು ಸಿಡಿಲುಗಳಂತೆ ಆರ್ಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸದಾ ಅವರ ಲೇಖನಿ ಕತ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಬರೆಯತೊಡಗಿದ್ದೇ ಮದುವೆಯಾದ ಮೇಲೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರ ಗಂಡನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಅಡಿಷನಲ್ ಇನ್ಕಂ ಆಗುತ್ತದಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅವರ ದೂರಾಲೋಚನೆಯಿತ್ತು. ಕಮಲಾ ದಾಸ್ವಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದೇ ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲರೂ ಉಂಡು ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆ. ಹಗಲು ಹೊತ್ತು ಮನೆಗೆಲಸ, ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆ ಅದು ಇದೂಂತ ಸಮಯ ಕಳೆದು ಬರೆಯಲು ಬಿಡುವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದೇ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ. ಇರುವ ಚಿಕ್ಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಮನೆಯೇ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ತರಕಾರಿ ಕತ್ತರಿಸಲೆಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಟೇಬಲ್ನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದರು. ಆದರೂ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದೆಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯ ವಾಸನೆಯಾಗಲಿ ಅದರ ಛಾಯೆಯಾಗಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಾರು ದೂರ ಸಾಗಿತ್ತು. ಏಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ “The Sirens” ಹಾಗೂ ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ “Summer in Calcutta” ಎನ್ನುವ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಪ್ರೇಮ ಅದರಿಂದುಂಟಾಗುವ ನೋವು ಹತಾಶೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಲೈಂಗಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು. ಓದುಗರು ಮೊದ ಮೊದಲು ಅನುಕಂಪದಿಂದ ಸ್ಪಂದಿಸಿದರೆ ಬರು ಬರುತ್ತಾ ಅವರ ಅತಿಯಾದ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಆದರೆ ಇದ್ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗದೆ ಕಮಲಾ ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವು ಬರೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರು. ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾವ್ಯ ಬರೆಯುವದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ “ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ಅಷ್ಟು ಸಲೀಸಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗಲಾರದು” ಎಂದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರದಿಂದ ಗದ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿ ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.

ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ತಾವು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪದಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ ಜುಗ್ಗರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಕಾವ್ಯದ ಇತಿ-ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬರೆದರು ಎಂಬುದು ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಆಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನನಗನಿಸಿದಂತೆ ಕಮಲಾವರು ಏನನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೋ ಎಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನಾಗಲಿ, ಸಂಕೇತಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಬಳಸದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಬಹುಶಃ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದಲೋ ಏನೋ ಅವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಗೊಂದು ಮಾತಾಡುವಂತಾಯಿತು.

ತಮ್ಮ ೪೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ “My Story” ಎನ್ನುವ ಆತ್ಮಕತೆ ಬರೆಯುವದರ ಮೂಲಕ ಅದುವರೆಗೂ ತಮ್ಮ ಎದೆಯೊಳಗೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರನ್ನು ದಿಗ್ಬ್ರಮೆಗೊಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಗಂಡನೊಟ್ಟಿಗಿನ ದಣಿದ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಇತರ ಗಂಡಸರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿದರು. ಪುರುಷರು ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವದಾದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಏಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುವದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದ್ಯಾವ ಸೀಮೆಯ ನ್ಯಾಯ ಹೆಣ್ಣಿಗೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ? ಗಂಡಿಗೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ನಿದ್ದೆ ಕೆಡಿಸಿದರು. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಹೆಂಗಸರು ಬಾಹ್ಯ ಸಂಬಧಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನೆಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಬಯಲಿಗೆಳೆದು ಬಿಡುತ್ತಾಳೆಂದು ಹೆದರಿ ಅವರನ್ನು ಮಾಟ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಲ್ಲಲು ಹೋಗಿದ್ದುಂಟು.

ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ನೇರ ನುಡಿಗೆ ನಡೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರೂ ಒಂದೊಂದು ಸಾರಿ ಅವರು ಬದುಕಿನ ರೀತಿ ರಿವಾಜುಗಳು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು assertive, bold, revolutionary ಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀರ ದೊಡ್ಡವರಾದ ತಮ್ಮ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೂ ಹಾಗೂ ಆ ಸಂಬಂಧ ಕಿತ್ತು ಹೋಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಡೆದರೆ ವಿನಃ ಆ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹೊರಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಬದನೆಕಾಯಿ ತಿನ್ನುವ ಬೋಧನೆ ನೀಡಿ ತಾವು ಮಾತ್ರ ಅದರಿಂದ ದೂರವುಳಿದರು. ಒಂದೊಂದು ಸಾರಿ ಕಟಿಬದ್ಧ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಟಿಕಿಸುತ್ತಲೇ ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದರು. ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು assertive, bold ಹಾಗು independent ಆಗಿದ್ದ ಅವರು ಕೊನೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ತೀರ ಅವಲಂಬಿತರಾದರು. ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಗಂಡ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ತೀರ ಒಂಟಿತನ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಿದೆ ಹಾಗೂ ಗಂಡ ಸತ್ತ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಈ ಸಮಾಜ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಗೆ ಬೇಸರಪಟ್ಟಿದ್ದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಗಂಡಿನಾಸರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವದು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಆಕೆಗೆ ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಅಂಥದು. ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಗದಂಥದು. ಬರಿ ಗೋಜಲು ಗೋಜಲು!

ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು. ವಿವಾದಗಳೇ ಇವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದವೋ ಅಥವಾ ಅವರೇ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಸದಾ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದೊಂದು ಸಾರಿ ಏನೋ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವದರ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ತಬ್ಬಿಬ್ಬು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. “ನೀವೇಕೆ ಹೀಗೇ?” ಅಂತ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯೊಬ್ಬಳು ಕೇಳಿದ್ದಾಗ “ನಾನಿರುವದೇ ಹಾಗೆ. ನನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಸದಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪೆಚ್ಚುಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅತಿರೇಕ ಎನಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಎನಿಸುವದು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದುತ್ವದಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ. ಬೇರೆಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೇಖಕಿಯರೆಲ್ಲ (ಕನ್ನಡವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಬುರ್ಖಾ ಪದ್ದತಿ ಒಂದು ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ದತಿ ಅದು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿದರೆ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ “ಬುರ್ಖಾ ಹೆಣ್ಣಿಗಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಉಡುಪು. ಅದು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಭಾವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು” ಎನ್ನುವಂಥ ಅತಿರೇಕದ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ ಹಿಂದು ಉಗ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ರೊಚ್ಚಿಗೆಬ್ಬಿಸಿದರು. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ “ನಾನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹುನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎನ್ನುವ ಮತಾಂಧೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವದರ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ದ ವಿವಾದವನ್ನೇ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು. ಇಂಥ ಹತ್ತಾರು ವಿವಾದಗಳು ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಾನಿಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಈ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಏನೇ ಇರಲಿ. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕದವರಿಗೂ ತಲುಪಿ ಬಂದ ಈ ಲೇಖಕಿ ಬರೆದಂತೆ ಬದುಕಿದರು, ಬದುಕಿದಂತೆ ಬರೆದರು. ಮಧ್ಯ ಮಧ್ಯ ಹರಿವ ನದಿಯಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋದರು. ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಅವರ ಬದುಕು ಸದಾ ಒಂದು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುತೂಹಲವನ್ನೇನೂ ಉಳಿಸಿಹೋಗಿಲ್ಲ.
-ಉದಯ ಇಟಗಿ

ಲೇಖನ ವರ್ಗ (Category): 

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು

ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು vice versa ಯಾಕಾಗಬಾರದು, ಉದಯ ಅವರೇ? " ಬೇರೆಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೇಖಕಿಯರೆಲ್ಲ (ಕನ್ನಡವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಬುರ್ಖಾ ಪದ್ದತಿ ಒಂದು ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ದತಿ ಅದು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿದರೆ' ಅನ್ನುವ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬಾಲಿಶವೂ, ಅರೆಬೆಂದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದವೂ ಮತ್ತು ಕಮಲ ಅವರ "“ಬುರ್ಖಾ ಹೆಣ್ಣಿಗಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಉಡುಪು. ಅದು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಭಾವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು” ಎನ್ನುವ ಈ ಮಾತು ಯಾಕೆ ಪ್ರಬುದ್ಧವೂ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೂ ಆಗಬಾರದು?
"Hijaab is a liberation" ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಿಜಾಬನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅದೂ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಯುರೋಪೆ ನಂಥ "ಬಿಚುವುದೇ ಸುಂದರ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ" ಎನ್ನುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. IPL ನಂಥ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲೂ ನಾವು ತರಲಿಲ್ಲವೇ ಅಷ್ಲೀತೆಯನ್ನು ಅರೆ ನಗ್ನ "cheer girls " ಅನ್ನು ಕುಣಿಸುವ ಮೂಲಕ?.

80 ಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಉಳ್ಳ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಓರ್ವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆ. ಆಕೆ ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬುಧ್ಧಿಶಕ್ತಿಗೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಹಿಜಾಬ್ ಎಂದೂ ತೊಡಕಾಗಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನು ನೊಬೆಲ್ ಪಡೆಯುವಂಥ calibre ನ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಕಮಲ ಅವರು.

ಈ ಲಿಂಕನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡಿ
http://www.csmonitor.com/2004/1227/p11s02-ussc.html

ಅಬ್ದುಲ್ ಲತಿಫ್ ಸಯ್ಯದ್ ಅವರೆ,
ತಾವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ, conservative ಆಗಿ ಯೋಚಿಸದೆ ನನ್ನ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಬೇಕಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಮ್ರ ವಿನಂತಿ. ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಹೀಗೆ ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸುವದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ನಿಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗೆ ನನ್ನ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಬುರ್ಖಾ ಪದ್ದತಿ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ದತಿ ಅದನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿರುವದು ನಾನಲ್ಲ ಅದು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೇಖಕಿಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೇಖಕಿಯರು ಗಂಡಿಗಿಲ್ಲದ್ದು ಹೆಣ್ಣಿಗೇತಕ್ಕೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ (ಬೇರೆ ಲೇಖಕಿಯರು ಗಂಡಿಗಿಲ್ಲದ ಮಾಂಗಲ್ಯ ಹೆಣ್ಣಿಗೇತಕ್ಕೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಂತೆ) ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮುಂದುವರಿದ ಮೇಲೂ ಅವಳಿಗೆ ಇಂಥ ಬಂಧನಗಳೇಕೆ? ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದು. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕಾರ (ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಮಲಾದಾಸ್ರ ಮಾತು ಬಿಡಿ) ಅದು ಹೆಣ್ಣಿನ ರಕ್ಷಣೆಗೋಸ್ಕರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಗೋಸ್ಕರ ಇರುವಂಥದ್ದು ಎನ್ನುವದಾದರೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಬುರ್ಖಾ ಇಲ್ಲದೆ ಓಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲವೇ? ಇನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಬರಿ ಹೆಣ್ಣಿಗಿದ್ದರೆ ಸಾಕೆ? ಗಂಡಿಗೆ ಬೇಡವೇ? ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪಾಲು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ ಗಂಡಿನ ಪಾಲು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಿ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಹೇರುವದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬುರ್ಖಾಪದ್ದತಿ ಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದು. ಇನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸುವದು ಅವರ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸರಿಯೆಂದುಕೊಂಡು ಇಷ್ಟವಲ್ಲದಿದ್ದ ಮೇಲೂ ಅದನ್ನುಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವದು, ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ?
ಇನ್ನು ಕಮಲಾದಾಸ್ರಲ ಮಾತು ಬಿಡಿ. ಅವರು ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಬರುಬರುತ್ತಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ತೂಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಹತ್ತಿದವು. ಇದನ್ನು ನಾನು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. <<ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಅಂಥದು. ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಗದಂಥದು. ಬರಿ ಗೋಜಲು ಗೋಜಲು! >> ಈ ಬುರ್ಖಾ ವಿಷಯ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತರಿಸಿದ್ದು ಅವರು ಹೆಣ್ಣಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರದಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಂಥವವರು ಮತ್ತು ಗಂಡಿಗಿಲ್ಲದ ಬಂಧನಗಳು ಹೆಣ್ಣಿಗೇಕೆ ಎಂದು ಕಿತ್ತೆಸೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದಂಥವರು ಇದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ್ದು ಹೇಗೆ ಎಂದು? ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನಾದರು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ತರ ಹೇಳಿದ್ದು ನನಗೆ ಖಂಡಿತ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಮಾತನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರಾದರು ಹೇಳಿದ್ದರೆ ನಾನು ಇಷ್ಟೊಂದು ಸೋಜಿಗಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಸಾರಿ ತಾನೇನು ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮಗಳೇ ತುಂಬಿರುವ ಭಾರತದಂಥ ದೇಶದಲ್ಲಿ “ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ನಾನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹುನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಏನಾದೀತು ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ಕೂಡ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೊಣೆಯಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಧರ್ಮವೂ ಶ್ರೇಷ್ಟವಲ್ಲ, ಯಾವ ಧರ್ಮವೂ ಕನಿಷ್ಟವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಘನತೆ, ಗೌರವ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಹಾಗೇಯೇ ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ದೊಡ್ದ ದೊಡ್ಡ ತೂತುಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ನಿಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ.
ಇನ್ನು ನೀವು “ನೊಬೆಲ್ ಪಡೆಯುವಂಥ caliber ನ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಕಮಲ ಅವರು” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವಿರಿ. ಅದು ಸತ್ಯದ ಮಾತು. ಹಾಗೆಂದೇ ಅವರು ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ Marguerite Yourcenar, Doris Lessing, ಹಾಗೂ Nadine Gordimer ರವರ ಜೊತೆ ಶಾರ್ಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದು ಸತ್ಯ. ಹಾಗೆಂದೇ ಅವರು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕದವರಿಗೂ ತಲುಪಿ ಬಂದರೆಂದು ಬರಿದಿದ್ದೇನೆ ಹೊರತು ಅದನ್ನೇ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರೆಂದಲ್ಲ.
ಬಹುಶಃ ನಿಮ್ಮ ಅನುಮಾನಗಳೆನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿರುವೆನು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೆ ಬನ್ನಿ.
ನಿಮ್ಮವ
ಉದಯ ಇಟಗಿ

“ಬುರ್ಖಾ ಹೆಣ್ಣಿಗಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಉಡುಪು. ಅದು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಭಾವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು” ಎನ್ನುವಂಥ ಅತಿರೇಕದ ಹೇಳಿಕೆ....

ಇದು ಹೇಗೆ ಅತಿರೇಕದ ಹೇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಅತಿರೇಕ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾದರೂ ಏನು? ಕಮಲ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಹಕ್ಕಿಲ್ಲವೇ? ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಫಿಟ್ ಆಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ ಸಾರ್? ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆ ಸಿಂಧೂರ ಧರಿಸಲಿಕ್ಕೂ, ಇನ್ನಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ paraphernalia ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಇರುವುದಾದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆ ತನಗಿಷ್ಟವಾದ ಉಡುಪು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಏನು ತಪ್ಪು? ಹೌದೆ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತ ಕೂಡದು, ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ, harass ಮಾಡುವ ಅವಿವೇಕಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು ನಾನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಬ್ದುಲ್ ಅವರೆ,
"ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು” ಎನ್ನುವಂಥ ಮಾತು ಬೇರೆ ಧರ್ಮದವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲು ಆಸ್ಪದ ಮಾಡಿಕೊಡುವದರಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನು ಅತಿರೇಕದ ಹೇಳಿಕೆಯೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದು. ಅಂದರೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಧರ್ಮಗಳು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೇ ನೀಡುವದಿಲ್ಲವೆ? ಅಥವಾ ಇಸ್ಲಾಂದೊನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಆಶಯ ಇಲ್ಲವೋ ಇಲ್ಲವೇ? ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಒಂದು ಸಾರಿ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ಆಗ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ "ಅತಿರೇಕ" ಅನಿಸುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವೇ ನಿಮ್ಮೆದೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿ.
ಇನ್ನು "ಕಮಲ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಹಕ್ಕಿಲ್ಲವೇ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಖಂಡಿತ ಇದೆ. ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಧರ್ಮ ಸೂಕ್ಸ್ಮಿಯಂಥ ವಿಷಯಗಳು ವ್ಯಯಕ್ತಿಕವಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಒಳಿತು. ಅವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದರೆ ಕೋಮು ಗಲಭೆಯ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಲೇಖಕಿ "ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು” ಎನ್ನುವಂಥ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಭಾರತದಂಥ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಬಹುದೆಂದು ನೀವೇ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ನಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನಿತರ ಧರ್ಮದವರ ಮೇಲೆ ಹೇರಬಾರದು ಹಾಗೂ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಂತಿರಬಾರದು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ "ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮಾತ್ರ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹುನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎನ್ನುವ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದವು.
<< ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆ ಸಿಂಧೂರ ಧರಿಸಲಿಕ್ಕೂ, ಇನ್ನಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ paraphernalia ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಇರುವುದಾದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆ ತನಗಿಷ್ಟವಾದ ಉಡುಪು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಏನು ತಪ್ಪು? >> ನಾನಿಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ತನಗಿಷ್ಟವಾದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ಆದರೆ ನೀವೆ ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತ ಕೂಡದು. ನಾನು ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಾಲೇಜೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂರವನ್ನಿಡಿದ ಕೆಲವು ಹಿಂದೂ ಹುಡುಗಿಯರಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ "ಅದು ನಮ್ಮಿಷ್ಟ" ಎಂದು ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಬುರ್ಖಾ ಧರಿಸಲೊಪ್ಪದ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಹುಡುಗಿಯುರೂ ಇದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಹುಡುಗಿಯರೂ ಸಹ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಯಿತು.
<<ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ, harass ಮಾಡುವ ಅವಿವೇಕಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು ನಾನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ.>> ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನೀವು ಯಾರನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಿರಿ? ಹಿಜಾಬ್ ಧರಿಸದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧರಿಸು ಎಂದು ಪೀಡಿಸುವವರನ್ನೋ ಅಥವಾ ಧರಿಸದೇ ಇರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿಸುವವರನ್ನೋ? ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನಾನೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥಿಸುವದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಮಾಜಕ್ಕ ಯಾವತ್ತಿದ್ದರೂ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವವರೇ!

>>>ಅಂದರೆ ಹುಡುಗಿಯರೂ ಸಹ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಯಿತು.>> ಅತಿರೇಕವೆಂದರೆ ಇದು! ’ಹುಡುಗಿಯರು ಸಹ’ ಎನ್ನುವ ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥವೇನು ಸರ್? ಹುಡುಗಿಯರು ಇಷ್ಟಬಂದಂತೆ ಇರುವುದು ಯೋಚಿಸುವುದು ಎಕ್ಸಪ್ಶನ್ ಎಂದೆ?

ಹೇಮಾವರೆ,
<<ಹುಡುಗಿಯರು ಇಷ್ಟಬಂದಂತೆ ಇರುವುದು ಯೋಚಿಸುವುದು ಎಕ್ಸಪ್ಶನ್ ಎಂದೆ? >>ಛೇ, ಛೇ ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಅಬ್ದುಲ್ ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಸಮಜಾಯಿಸಿ ಹೇಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದರೆ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಇಚ್ಛೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಅದು ತಪ್ಪೆಂದು ಹಾಗೂ ಹುಡುಗಿಯರು ತಮಗೆ ಇಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ ಅವರನ್ನು ಬಲವಂತಿಸಬೇಡಿ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನಷ್ಟೆ.
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್!

ನಲ್ಮೆಯ ಉದಯ್ ಇಟಗಿಯವರೆ,

ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಕುರಿತಂತೆ ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಲೇಖನ.
ಗೆಳೆಯ ಅಬ್ದುಲ್ ರವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ದಿಟ್ಟ ಉತ್ತರ ವಸ್ತು ನಿಷ್ಠವೂ, ಪ್ರಸ್ತುತವೂ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಟರೆ ಮಾತ್ರ ವಾಸ್ತವದ ಕಹಿ ಸತ್ಯಗಳ ಅನಾವರಣವಾಗುವುದೆಂಬ ಮಾತು ಸಾರ್ವ ಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯ.

ಪ್ರೀತಿಯ ಮಂಜುನಾಥವರೆ,
"ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಹೊರಟರೆ ಮಾತ್ರ ವಾಸ್ತವದ ಕಹಿ ಸತ್ಯಗಳ ಅನಾವರಣವಾಗುವುದೆಂಬ ಮಾತು ಸಾರ್ವ ಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯ" ಎಂಥ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಿರಿ ಮಂಜುನಾಥವರೆ. ನಾವು ಧರ್ಮಾಂಧರಾಗದೆ, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಪೀಡಿತರಾಗದೆ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಬಗೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ಎಷ್ಟೋ ಸತ್ಯಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಆಗಲೇ ಸರಿಪಡಿಸಲಿಕ್ಕಾಗುವದಲ್ಲವೆ?
ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಉದಯ ಇಟಗಿಯವರೆ,

ಈ ವಿಷಯ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜೇನು ಗೂಡಿಗೆ ಕಲ್ಲಉ ತೂರಿದಂತೆ.
ನೀವು ಆ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.. ಸತ್ಯವನ್ನು (ನಮ್ಮ ಸತ್ಯವನ್ನಲ್ಲ) ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ... ನನ್ನ ಲೇಖನವೊಂದಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ನೋಡಿ. http://sampada.net/article/14735

ಸಾತ್ವಿಕ್ವ್ರೆ,
ತಡವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತೇದ್ದೇನೆ ಕ್ಷಮಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿದೆ. (ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ) ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪುರುಷನ ಪರವಾಗಿಯೇ ಇವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಉಡುಗೆಯ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕಮಲಾದಾಸ್ ಬಹುಶಃ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ವರ್ತನೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದೇಕೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

"ನೀನಿದ್ದಾಗ ನಿನ್ನ ನಾನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ
ನೀನೇನೆಂದು ಅರಿತಾಗ ನೀನೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ
ನೀನೆದ್ದು ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ನೆನೆಯುವಂತಾಯ್ತು ಕಮಲಾ"

ಉದಯ್,
ಬಹುಷಃ ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ
ಉತ್ತಮ-ಸಮಯೋಚಿತವಾದ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ನಿಮ್ಮ ಬರಹದ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದೀನಿ.
ನಿಮ್ಮ ಅನುವಾದಿತ ಕವನಗಳನ್ನು ನಾನೆಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು?
ಭಾರತಿಯ ಭಾಷಾಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕವನ ಎಲ್ಲಿ? ದಯವಿಟ್ಟು ಓದಲು ಕೊಡಿ..

ಬರಹ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಸಮಯೋಚಿತ.
ಇನ್ನು, ’ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದವರಿಗೆ ಕನ್ನಡದ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೇ’ ಎಂಬಂಥ ’ಅತಿರೇಕ’ದ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟ, ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಯೂ ಕೊಂಡ, ಮಹಾನುಭಾವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬರಹ ’ಅತಿರೇಕ’ ವಾಗಿ ಕಂಡಿತೇ? ಅಚ್ಚರಿಯಾಯಿತು !

ಕಿಶೋರ್ ಪಟುವರ್ಧನವರೆ,
ಆ ಮಹಾನುಭಾವರಿಗೆ ಅದ್ಹೇಗೆ ಅತಿರೇಕವಾಗಿ ಕಂಡಿತೆಂದು ನನಗೂ ಅಚ್ಚರಿಯೇ! ಲೇಖನದ ಧಾಟಿ ಹಾಗೂ ಕಮಲಾವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಅತಿರೇಕ" ಎಂದು ಕರೆದೆನೆಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ನನ್ನದು ಅರೆಬೆಂದ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಈಗ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ ಯಾರದು ಅರೆಬೆಂದ ಜ್ಞಾನವೆಂದು?
ನಿಮ್ಮಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಪ್ರೀತಿಯ ವಿನಯಕುಮಾರವರೆ,
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಚಿರ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಅನುವಾದಿತ ಕವನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಿಸಿಲ ಹನಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಕೊಂಡಿಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಬಹುದು http://bisilahani.blogspot.com/. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತಿಯ ಭಾಷಾಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕವನವೂ ಇದೆ. ಓದಿ ಅಬಿಪ್ರಾಯಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್!